OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Niski

Beskid Niski - zabytki kultury

13.12.2013
Cerkiew w Komańczy Cerkiew w Komańczy Tomasz Wilk

Najbardziej charakterystycznymi elementami Beskidu Niskiego są pozostałości po funkcjonującej tu niegdyś kulturze łemkowskiej. Najcenniejszymi jej obiektami są drewniane cerkwie, często kryjące w swych wnętrzach dobrze zachowane ikonostasy, czyli ściany z ikon oddzielające część główną – nawę – od prezbiterium.

Obecnie wiele cerkwi użytkowanych jest jako kościoły katolickie. Na przestrzeni Beskidu Niskiego możemy spotkać dwojakiego rodzaju cerkwie: w stylu wschodniołemkowskim, które rozpoznamy po osobnej dzwonnicy, oraz w stylu zachodniołemkowskim, w których dzwonnica znajduje się nad babińcem (pierwszą częścią świątyni od strony wejścia – jedyną dostępną dla kobiet). Ten ostatni typ odnajdziemy np. w Krempnej, Kotani, Świątkowej Małej i Wielkiej i Kwiatoniu. Budowle typowe dla stylu wschodniego znajdziemy np. w dolinach Osławy i Osławicy. W Beskidzie spotkamy również przykłady cerkwi murowanych, np. w Polanach., która to nawiązuje do cerkwi kijowskich.

W Beskidzie Niskim zachowało się stosunkowo dużo cerkwi, obecnie podlegają one renowacji. Przykładem udanego odrestaurowania mogą być cerkwie w Kotani i Krempnej czy kompletnie odrestaurowana po spaleniu cerkiew w Komańczy. Oprócz cerkwi znajdziemy tu cenne drewniane kościoły, jak np. zbudowana w XVI w. modrzewiowa świątynia w Sękowej czy pochodzący z przełomu XV i XVI stulecia kościół w Binarowej. Oba obiekty wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Szukając ciekawych zabytków, warto również wybrać się do Siar, gdzie znajdziemy zabytkowy pałac z 1900 r. z pięknym starym parkiem i oranżerią.

Innym nieodłącznym elementem krajobrazu Beskidu Niskiego są stare krzyże i kapliczki, często dowodzące wysokiego kunsztu dawnych kamieniarzy. Warsztaty kamieniarskie istniały w wielu miejscowościach, m.in. w Bartnem, Foluszu i Jaśliskach. Mnogość tej formy architektury w Beskidzie Niskim sprawia, że każdy, kto odwiedzi te tereny, z pewnością zwróci na nie uwagę. Szczególnie godne zobaczenia jest powstałe w latach 60. XX w. lapidarium koło cerkwi w Kotani.

Swój znak w architekturze regionu pozostawiły również wojny światowe. Szczególnie ciekawe są monumentalne cmentarze projektowane przez wybitnych architektów monarchii austro-węgierskiej. Jednym z najbardziej znanych projektantów był Słowak Duszan Jurkowicz, którego udane dzieła można podziwiać m.in. w Ożennej, Radocynie i na Magurze Małastowskiej.

Tym, którzy chcieliby zapoznać się lepiej z kulturą łemkowską, polecić można odwiedzenie muzeum w Zyndranowej. Poza poczuciem klimatu prawdziwej chyży (chaty łemkowskiej) można tu zapoznać się z wieloma przedmiotami dawnych gospodarstw domowych. Wartym odwiedzenia jest również Ośrodek Edukacyjno-Muzealny Magurskiego Parku Narodowego w Krempnej. Przy zmieniającym się oświetleniu i dźwiękach przyrody na czterech dioramach przedstawiających różne siedliska przyrodnicze w różnych porach roku, poznamy w pigułce specyfikę magurskiej przyrody. Dodatkowych wrażeń dostarczą nam wystawy czasowe o rozmaitej tematyce.

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Niski”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Damian Nowak

More in this category: Beskid Niski - fauna »

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież