OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Niski

Beskid Niski - fauna

13.12.2013
Ryś Ryś Artur Tabor

Duża lesistość, stosunkowo niskie zaludnienie i mała presja turystyczna sprawiają, że Beskid Niski jest ostoją wielu gatunków rzadkiej fauny puszczańskiej, której populacje w innych rejonach są zagrożone bądź występują w niskich zagęszczeniach lub w rozproszeniu.

Na szczególną uwagę zasługują tu ssaki drapieżne, takie jak wilk, ryś, niedźwiedź oraz żbik. Ich populacje z uwagi na wciąż dobrą kondycję stanowią tu istotny element łańcucha pokarmowego, wpływając pozytywnie na ograniczenie stanu zwierzyny płowej do liczebności niepowodującej nadmiernych szkód w drzewostanach. Z fauny dużych ssaków dominantem w lasach Beskidu Niskiego jest jeleń szlachetny. Licznie występuje również sarna. Ewenementem Beskidu jest łoś, którego populacja na zachodnim pograniczu Magurskiego PN jest jedyną trwałą w Karpatach. W ostatnich latach wzrosła liczebność dzika, co jest zjawiskiem zgodnym z panującym trendem w całym kraju.

Awifauna Beskidu Niskiego należy do wyjątkowo bogatych. Dotyczy to głównie gatunków leśnych potrzebujących lasów o złożonym składzie gatunkowym, urozmaiconej strukturze wiekowej i przestrzennej, z dużymi zasobami martwego drewna.

Dominującymi gatunkami ptaków leśnych, podobnie jak na przeważającym obszarze lasów Polski, są zięba i rudzik. Nie one jednak stanowią o wartości tych terenów. W Beskidzie Niskim występują wszystkie krajowe gatunki dzięciołów. Dzięcioł czarny preferuje lasy jodłowe lub mieszane z dużym udziałem drzew iglastych. Bardzo rzadkiego dzięcioła białogrzbietego spotkamy w drzewostanach buczyny karpackiej oraz nadrzecznych łęgach, gdzie zasobność martwego drewna jest obfita. Beskid Niski to obszar tzw. dysjunkcji świerka (obszar luki w zasięgu gatunku), co powoduje, że dzięcioł trójpalczasty, preferujący ten gatunek, jest tu znacznie rzadszy. Ptak ten wybiera więc lasy z udziałem innych gatunków iglastych, głównie jodły. Do bardzo cennych gatunków leśnych Beskidu Niskiego należą również muchołówki. W buczynach stosunkowo licznie gniazdują muchołówka mała i białoszyja. Natomiast pospolita w innych rejonach Polski muchołówka żałobna należy tu do rzadkich.

Lasy o puszczańskim charakterze stanowią optymalne siedlisko dla puszczyka uralskiego – najliczniejszej sowy Beskidu Niskiego. Mniej więcej trzykrotnie liczniejszy od puszczyka zwyczajnego chętnie wybiera na gniazda tzw. wysokie pniaki, czyli drzewa o złamanych wierzchołkach. W tutejszych lasach można również spotkać włochatkę i sóweczkę (lasy iglaste, głównie jodłowe).

Drugą grupą ptaków, będących wizytówką tego terenu, są ptaki szponiaste potrzebujące rozległych przestrzeni łowieckich, najczęściej nieleśnych, oraz kompleksów leśnych, w których spokojnie mogą gniazdować. Niewątpliwie najbardziej spektakularnym gatunkiem królującym nad Beskidem Niskim jest orzeł przedni gniazdujący tu w liczbie 6 par. Liczniejszy i lepiej kojarzony z Beskidem Niskim jest jednak orlik krzykliwy. Jego populacja licząca blisko 200 par należy do najważniejszych w Europie. Bardzo wysokie zagęszczenia lęgowe osiąga tu również najpospolitszy ptak szponiasty w Polsce – myszołów zwyczajny. Ze szponiastych stosunkowo często można tu spotkać trzmielojada, w trakcie migracji pojawiają się błotniaki łąkowe i, sporadycznie, kobczyki.
Mimo 75-proc. lesistości również w ekosystemach nieleśnych kryje się bogactwo ptasiej fauny. Licznie gniazdują tu pokląskwy, świergotki drzewne, skowronki polne. Wieczorami można posłuchać nawoływań derkacza i przepiórki. Występujące powszechnie śródłąkowe zakrzaczenia stanowią cenne siedlisko dla gąsiorka i kilku gatunków pokrzewek, w tym najrzadszej jarzębatki. Chociaż potoki Beskidu Niskiego nie należą do szczególnie wartkich, to można nad nimi spotkać gatunki typowo górskie, takie jak pluszcz i pliszka górska. Miejscami bardziej nizinny charakter rzek sprzyja zimorodkom, żerującym bocianom czarnym, a nawet brodźcom piskliwym.

Fauna gadów i płazów jest typowa dla Karpat. Występują tu wszystkie gatunki krajowych traszek. Endemiczną traszkę karpacką bez trudu dostrzeżemy w śródleśnych kałużach obok traszki górskiej. Jest to też typowe siedlisko kumaka górskiego. W pobliżu potoków w miejscach zalegania znacznych ilości martwego drewna często spotkamy salamandrę plamistą. Z gadów występują tu dwa gatunki jaszczurek: zwinka i żyworodna. Podczas letnich spacerów należy zwracać uwagę na wygrzewające się na słońcu żmije zygzakowate. Świat bezkręgowców jest w Beskidzie Niskim znacznie słabiej rozpoznany. Niemniej jednak z niektórych grup występują tu istne perełki. Dotyczy to głównie owadów, a szczególnie chrząszczy saproksylicznych (wymagających występowania w siedlisku martwego drewna). Najbardziej znanym z Beskidu Niskiego jest niewątpliwie nadobnica alpejska. Jej występowanie uzależnione jest od dostępności martwego drewna drzew liściastych, głównie buka. Do rzadkich i chronionych gatunków należy zgniotek cynobrowy wymagający grubych obumarłych bądź obumierających kłód drewna w końcowym stadium rozkładu. Podobnych siedlisk potrzebuje również zagłębek bruzdkowany, który tak jak poprzedni uważany jest za relikt lasów pierwotnych.

Do najciekawszych przedstawicieli fauny motyli Beskidu zaliczyć można niepylaka mnemozynę występującego nielicznie, jedynie w miejscach z kokoryczą – rośliną żywicielską larw. Innym rzadkim gatunkiem jest modraszek telejus, którego gąsienice po wykluciu z jaj żerują na kwiatostanach krwiściągu lekarskiego, następnie trafiają do gniazd niektórych gatunków mrówek, gdzie odżywiają się ich potomstwem. Do ciekawostek Beskidu Niskiego należy modliszka zwyczajna. Owad ten stwierdzony w Magurskim Parku Narodowym prawdopodobnie na stałe zamieszkuje tutejsze dobrze nasłonecznione łąki. Poza owadami z bezkręgowców warto wymienić, będącego przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000, niewielkiego ślimaka – poczwarówkę zwężoną, której stanowiska znane są z ostoi Jaśliskiej oraz Magurskiej.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Niski”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Damian Nowak

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież