OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Sądecki i Kotlina Sądecka

Beskid Sądecki i Kotlina Sądecka - siedliska przyrodnicze

20.11.2013
Górski bór świerkowy Górski bór świerkowy Katarzyna Paciora

Urozmaicenie siedliskowe Beskidu Sądeckiego i Kotliny Sądeckiej wynika z niezwykle złożonej orografii tego obszaru. Na dominujących tu glebach brunatnych i rzadszych bielicowych rozwijają się buczyny górskie – najbardziej rozpowszechnione w Beskidach zbiorowiska leśne.

Ponad strefą buczyn, jedynie w kilku miejscach Beskidu Sądeckiego (Skałka, Radziejowa, Wielki Rogacz, Runek) występują zniekształcone fragmenty górskich borów świerkowych. Bogata rzeźba terenu stwarza warunki dla rozwoju jaworzyn. Zbiorowiska te występują płatowo w rozległych kompleksach buczyn. Są one znane dobrze choćby z rejonu Małej i Wielkiej Roztoki Ryterskiej, gdzie towarzyszy im paproć języcznik zwyczajny (jaworzyna z języcznikiem zwyczajnym) i stoków pasma Jaworzy Krynickiej w rejonie Barnowca, gdzie charakterystycznym gatunkiem runa jest miesiącznica trwała (karpacka jaworzyna z miesiącznicą).

Bardzo atrakcyjne przyrodniczo łęgi jesionowe oraz nadrzeczne olszyny górskie, bagienne olszyny górskie czy potokowe ziołorośla górskie zajmują małe, rozproszone pośród innych siedlisk płaty. Niezwykle interesująca jest porastająca podmokłe tereny nadrzeczne olszynka karpacka. Cały komplet takich siedlisk można oglądać na stokach Radziejowej opadających do dolin Małej i Wielkiej Roztoki Ryterskiej. Bogate fragmenty łęgów nadrzecznych spotkamy nad Popradem w rejonie Wierchomli. Na madach rzecznych rozwijają się łęgi jesionowe, wierzbowe i topolowe. W okolicach Barcic, w dolinach potoków zasilających Poprad znaleziono specyficzne płaty łęgu jesionowego z bogatym stanowiskiem biało kwitnącej rogownicy leśnej.

Dużą atrakcją jest położony w okolicach Muszyny, słynny, ponad 100-hektarowy obszar grądu lipowego z lipą drobnolistną, bukiem, jodłą, brzostem i grabem chronionego rezerwatem leśnym Las Lipowy Obrożyska.

W grądach na stromych stokach nad Dunajcem pomiędzy Tylmanową a Krościenkiem znaleziono stanowiska lulecznicy kraińskiej, gatunku wschodniokarpackiego, który znany był dotąd jedynie z Bieszczadów i Beskidu Niskiego oraz z „izolowanych stanowisk” w Pieninach. Tymczasem, lulecznica kraińska jest rośliną silnie związaną z kulturą rusińską, uprawianą w tradycyjnych ogródkach w sąsiadującej z Pieninami i Zamagurzem słowackiej wsi Osturnia, ziołowych ogródkach w Czerwonym Klasztorze w Pieninach. Była też stwierdzana na lewym brzegu Dunajca w okolicach Jazowska. Wszystkie te stanowiska mogą mieć kulturowe pochodzenie.

Osobną grupę siedlisk stanowią łąki kośne, murawy bliźniczkowe oraz bardzo interesujące młaki górskie. Te ostatnie związane są z glebami o dużym udziale węglanu wapnia. Mikrosiedliska takie są odnajdywane pośród bardziej powszechnych utworów fliszu karpackiego dzięki szczegółowym badaniom geologicznym. Występowanie takiego podłoża stwierdzono m.in. w piaskowcach okolic Szczawnicy (interesujące wtręty kalcytowe).

W Kotlinie Sądeckiej warta odnotowania jest także interesująca grupa siedlisk o antropogenicznym pochodzeniu – wielohektarowe kompleksy stawów, powstałe w zagłębieniach wyeksploatowanych żwirowni. Tego typu zbiorniki występują w rejonie wsi Mostki i Starego Sącza (w widłach Dunajca i Popradu) oraz w dolinie Dunajca przed Nowym Sączem (na wysokości wsi Biegonice), a także w rejonie Chełmca koło Nowego Sącza, na lewym brzegu Dunajca. W stawach w pobliżu Mostek i Starego Sącza odnotowano występowanie rośliny wodnej jezierzy morskiej, niezwykle rzadkiej rośliny w polskiej części Karpat. Można przypuszczać, że kryje się tu jeszcze wiele zaskakujących tajemnic.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Sądecki i Kotlina Sądecka”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Marek Styczyński

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież