OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Śląski i Mały

Beskid śląski i Mały - siedliska przyrodnicze

14.11.2013
Buczyna na zboczu góry Turoń (683 m n.p.m.; Beskid Mały) Buczyna na zboczu góry Turoń (683 m n.p.m.; Beskid Mały) Bogusław Czerwiński

W szacie roślinnej Beskidu Śląskiego i Małego dominują zbiorowiska leśne. Charakterystyczne dla tego obszaru są buczyny oraz lasy iglaste tworzone przez świerk z domieszką jodły. Z chronionych siedlisk leśnych najbardziej rozpowszechnione i często spotykane są: kwaśna buczyna górska i żyzna buczyna karpacka, a ze zbiorowisk borowych – górnoreglowa świerczyna karpacka i dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy.

Znajdziemy tu też cenne, ograniczone obszarowo lasy zaliczane do siedlisk priorytetowych (szczególnie cennych). Lasy i bory bagienne reprezentuje rzadko występująca podmokła świerczyna górska. To drzewostan świerkowy, który rośnie w źródliskach oraz w miejscach zatorfionych z wypływającą na powierzchnię wodą. W runie dobrze rozwinięta jest warstwa mchów, licznie występują: borówka czarna, trzcinnik leśny i paprocie. Płaty takiej świerczyny spotkamy m.in. w dolinie Czarnej Wisełki. Górskie zboczowe lasy lipowo-jaworowe występują w Beskidzie Śląskim i Beskidzie Małym w postaci jaworzyn z dominującym klonem jaworem. Charakterystyczną cechą tego siedliska jest jego powiązanie ze stromymi zboczami podlegającymi erozji, obfitującymi w rumosz, głazy i bloki skalne. W rezerwacie Czantoria spotkamy jaworzynę karpacką z częstym obok jawora jarząbem pospolitym oraz bujnym runem ziołoroślowym. Na zboczach Lipowskiego Gronia koło Brennej możemy zobaczyć karpacką jaworzynę miesiącznicową z dominującą w runie miesiącznicą trwałą. Do siedlisk najwyższej troski zaliczane są nadrzeczne lasy i zarośla łęgowe porastające doliny potoków i rzek. W dolinach potoku Brennicy i jej dopływu Leśnicy reprezentuje je nadrzeczna olszyna górska tworzona głównie przez olszę szarą. W Górkach Wielkich u podnóża góry Zebrzydki występuje natomiast podgórski łęg jesionowy z jesionem wyniosłym i olszą czarną. W zespołach tych udział innych gatunków w drzewostanie jest niewielki, za to na wilgotnym podłożu bujnie rozwija się bogate wielogatunkowe runo z imponującymi lepiężnikami, niecierpkiem pospolitym, kostrzewą olbrzymią i czyśćcem leśnym. W nadrzecznej olszynie górskiej spotkać też można skupiska pióropusznika strusiego. Z innych lasów, w rejonie Brennej czy Ustronia zachowały się jeszcze niewielkie fragmenty liściastego lasu grądowego z typowym runem roślin kwitnących wczesną wiosną.

Odrębnym typem siedlisk są kamieńce i żwirowiska górskich cieków wodnych. W warunkach, jakie tworzą specyficzne kamieniste podłoże i sezonowo wysokie wahania poziomu wody, rozwija się pionierska roślinność zielna. Wraz ze stabilizacją warunków, ustępuje ona stopniowo miejsca zaroślom wierzbowo-wrześniowym, a następnie wierzbowym wiklinom nadrzecznym.

Na terenach niezalesionych poza gruntami ornymi występują różnego typu łąki, wielogatunkowe ziołorośla oraz płaty roślinności higrofilnej. W obniżeniach terenu, w miejscach wysięku wód, na brzegach potoków są to młaki, torfowiska oraz efektowne ziołorośla (patrz ramka). W miejscach mniej wilgotnych, użytkowanych kośnie lub pastersko, wykształciły się siedliska z dużym udziałem traw i roślin dwuliściennych, czyli łąki i pastwiska. Bardzo ciekawymi, charakterystycznymi dla tego obszaru siedliskami są jaskinie. Ich koncentracja jest tu wyjątkowa w skali całych Karpat. W Beskidzie Śląskim i Małym zarejestrowano kilkaset schronień skalnych i jaskiń. Wśród jaskiń Beskidu Śląskiego znajdują się największe jaskinie polskiego fliszu karpackiego. Do niedawna za najdłuższą uważano Jaskinię Miecharską (niecałe 2 km długości). Obecnie rekordowa jest Jaskinia Wiślańska, której poznane korytarze przekroczyły długość 2 km. Kolejną jest jaskinia w Trzech Kopcach o ponadkilometrowej długości. Te trzy jaskinie są też w czołówce najgłębszych w tym rejonie. Wiedza o jaskiniach jest dynamiczna, w miarę eksplorowania terenu stale wzbogacana.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Śląski i Mały”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autorka: Jadwiga Jagiełko

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież