OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Śląski i Mały

Beskid Śląski i Mały - opis regionu

14.11.2013
Beskid Śląski Beskid Śląski Krzysztof Wojtasiński

Beskid Śląski i Mały to malowniczy region Beskidów, którego atrakcyjność przyciąga miłośników przyrody, folkloru i różnorodnej aktywności turystyczno-sportowej. Te średniej wysokości góry są dostępne dla wszystkich, gdyż przy przestrzeganiu podstawowych zasad bezpieczeństwa wędrówki po beskidzkich szlakach nie wymagają specjalistycznego przygotowania, sprzętu czy ubioru. Spotyka się tu nie tylko wytrawnych turystów, ale i rodziny z dziećmi oraz osoby starsze. Region oferuje kontakt z górską przyrodą, wspaniałe widoki oraz możliwość uprawiania różnych form aktywności fizycznej, takich jak piesze wędrówki, turystyka rowerowa, narciarstwo, wędkarstwo i jazda konna. Teren wraz z zapleczem turystycznym jest dobrze przygotowany na przyjęcie odwiedzających. Każdy znajdzie tu coś odpowiedniego do swoich zainteresowań oraz możliwości fizycznych i finansowych.

Beskid Śląski i Mały są najdalej na północny zachód wysuniętym regionem całych polskich Karpat. Obie te beskidzkie grupy górskie, choć wyraźnie rozdzielone przez obniżenie terenu ciągnące się wzdłuż rzeki Białej przez Bramę Wilkowicką aż po rozległą Kotlinę Żywiecką, są do siebie podobne pod względem krajobrazowym. Na zachodzie znajduje się większy obszarowo (nieco ponad 600 km kw.) i wyższy Beskid Śląski, a na wschodzie równoleżnikowo rozciąga się Beskid Mały (ok. 400 km kw.), którego szczyty nie przekraczają 1000 m n.p.m.W tutejszym krajobrazie dominują kopulaste wzniesienia i długie, często rozgałęzione grzbiety górskie, w większości zalesione. Kulminacją jest Skrzyczne (1257 m n.p.m.) i druga co do wysokości Barania Góra (1220 m n.p.m.). W Beskidzie Małym najwyższy jest Czupel (933 m n.p.m.), a po nim Łamana Skała (929 m n.p.m.). Teren jest porozcinany dolinami rzek i licznych potoków.Przez Beskid Śląski przebiega dział wodny między dorzeczami dwóch największych rzek polskich – Wisły i Odry. Większość potoków spływa do Wisły. Wody spływające stąd do Odry zbiera rzeka Olza, która ze zboczy góry Gańczorka płynie na zachód, przez Istebną. Znajdziemy tu też granicę między zlewiskami Bałtyku i Morza Czarnego. Niewielki południowy fragment Beskidu Śląskiego, przy granicy ze Słowacją, należy do zlewiska Morza Czarnego. Wody spływają stąd na południe przez potoki Czadeczka i Krężelka. Wreszcie, swój początek ma tu królowa polskich rzek, Wisła. Obszar źródliskowy rzeki Wisły znajduje się głównie na zboczach Baraniej Góry, gdzie tworzą się dwa potoki: Biała Wisełka (dł. ok. 7,5 km) i Czarna Wisełka (dł. ok. 9,3 km). Łączą się one, wpływając do niedużego zbiornika zaporowego, Jeziora Czerniańskiego, który opuszczają już wspólnym korytem. Aby stać się rzeką Wisłą, muszą przepłynąć jeszcze ponad 2 km i połączyć się z płynącym ze wschodu potokiem Malinka, uznawanym za jej trzeci źródłowy potok. Ciekawostką Beskidu Małego jest przełom rzeki Soły rozcinający go na dwie nierówne części: mniejszą zachodnią, zwaną Pasmem Czupla lub Magury Wilkowickiej, i większą wschodnią, znaną jako Pasmo Łamanej Skały lub Góry Zasolskie. Dno przełomu Soły wypełniają jeziora zaporowe, Czanieckie, Międzybrodzkie i Żywieckie, utworzone dzięki systemowi zapór zwanemu „kaskadą Soły”. Celem ich budowy była ochrona przed powodziami, dziś pełnią głównie funkcje rekreacyjne.

 

 

Dla zachowania walorów przyrodniczych i krajobrazowych Beskidu Śląskiego i Małego ustanowiono różne formy ochrony. Powołano Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego i Park Krajobrazowy Beskidu Małego. Stare, naturalne fragmenty lasów są objęte ochroną rezerwatową. Najcenniejszym przyrodniczo rejonem są stoki Baraniej Góry, chronione już od lat 50. XX w. Poza najstarszym w Beskidzie Śląskim  rezerwatem leśnym Barania Góra (1953 r.) powołano tam rezerwat wodny Wisła (1959 r.). Jego pierwotnym celem była ochrona potoków źródliskowych rzeki Wisły wraz z dopływami, jako naturalnego siedliska pstrąga potokowego. Rezerwat przyrody nieożywionej Kuźnie chroni zgrupowanie osuwisk skalnych, form skałkowych i jaskiń wraz z porastającym je borem świerkowym na zboczach góry Muronka w nadleśnictwie Węgierska Górka. W Beskidzie Śląskim i Małym utworzono dotąd dziewięć rezerwatów przyrody. Wśród licznych pomników przyrody znajdują się stare, okazałe drzewa, jaskinie i formy skałkowe. Istnieje tu też pewna liczba użytków ekologicznych i stanowisk dokumentacyjnych. Zgodnie z wymogami Unii Europejskiej w ramach sieci Natura 2000 powołano obszary siedliskowe Beskid Śląski i Beskid Mały.

Leśnicy beskidzcy borykają się z masowym zamieraniem świerczyn. Obecne monokultury świerkowe tworzono z sadzonek sprowadzanych z różnych regionów, dlatego w większości  nieprzystosowanych do beskidzkich warunków klimatycznych. Świerkiem obsadzano również obszary, na których wcześniej naturalnie nie występował. Większość tych drzewostanów okazała się nieodporna na działanie miejscowych czynników siedliskowych. Osłabione świerczyny atakowane były przez patogeny grzybowe, a następnie przez owady – w tym kornika drukarza. Obecnie w Beskidzie Śląskim trwa przebudowa tych lasów. W nasadzeniach zmniejszono udział świerka, w większych ilościach sadzi się natomiast jodłę, buk i inne gatunki liściaste.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Śląski i Mały”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autorka: Jadwiga Jagiełko

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież