OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Wyspowy i Makowski

Beskid Wyspowy i Makowski - opis regionu

20.11.2013
Panorama Beskidu Wyspowego z Mogielicy Panorama Beskidu Wyspowego z Mogielicy Bogusław Czerwiński

Beskid Wyspowy i Makowski, mimo że niewysoki i poddawany silnemu oddziaływaniu człowieka, jest ciekawym rejonem polskich Karpat Zachodnich. Wyróżnia się szczególnie dużymi walorami krajobrazowymi – malowniczym pejzażem zalesionych, izolowanych masywów i pasm górskich rozdzielonych zagospodarowanymi dolinami rzek. Siedliska obu Beskidów są bardzo zróżnicowane i chociaż niewiele ich fragmentów zachowało stan zbliżony do naturalnego, to jednak występuje tu fauna i flora charakterystyczna dla naturalnych górskich lasów, polan, terenów skalnych i nadrzecznych.

Beskid Wyspowy i Beskid Makowski (dawniej Beskid Średni) stanowią fragment fliszowych Karpat Zewnętrznych, wysuniętych najdalej na północ. Od północy i wschodu graniczą z Pogórzem Zachodniobeskidzkim i Środkowobeskidzkim, na zachodzie z Beskidem Małym i Kotliną Żywiecką, od południa otaczają je natomiast Beskid Żywiecki, Kotlina Rabczańska, Gorce i Kotlina Sądecka.Na Beskid Wyspowy składa się wiele odrębnych szczytów, w tym bardziej charakterystyczne to np.: Luboń Wielki, Śnieżnica, Ćwilin, Łopień i Mogielica. Należy też do niego kilka pasm górskich, z których największe to Pasmo Lubomira i Łysiny na zachodzie oraz Pasmo Łososińskie na wschodzie. Beskid Makowski zaś to następujące pasma górskie: Pewelskie, Laskowskie, Chełmu, Barnasiówki, Babicy, Koskowej Góry, Przedbabiogórskie, Jałowieckie oraz Solnisk. Szczyty Beskidu Wyspowego i Makowskiego osiągają przeciętnie 600–900 m n.p.m., kilka najwyższych przekracza 1000 m n.p.m. z dominującą Mogielicą (1170 m n.p.m.) i Mędralową (1168 m n.p.m.).

 

 

Beskid Wyspowy i Makowski to nie tylko górskie szczyty, nie mniej ważne są przecinające te góry doliny rzek i potoków, z których największe to: Raba (z dopływami: Mszanką, Kasińczanką, Stradomką), Skawa wraz z dopływami: Skawicą, Stryszawką i Paleczką, Łososina (z dopływami: Czarną Rzeką, Słomniczanką i Sowlinką) oraz dopływy Dunajca: Kamienica, Słomka, Smolnik.

Około 40 proc. powierzchni obu Beskidów porośniętych jest górskimi lasami, zlokalizowanymi głównie na stokach i szczytach. Dominują tam lasy dolnoreglowe: buczyny i lasy bukowo-jodłowe, jedliny oraz bory mieszane jodłowo-świerkowe, a w niższych położeniach także bory sosnowe i grądy. Większość lasów nosi znamiona silnych przekształceń antropogenicznych i dlatego w drzewostanach Beskidu Makowskiego oraz w zachodniej części Beskidu Wyspowego znaczny udział mają sztucznie nasadzone bory świerkowe. Jedynie na najwyższym szczycie Beskidu Wyspowego, Mogielicy, zachował się płat reliktowego boru górnoreglowego.

Tereny otwarte w obu pasmach górskich zdominowane są przez pastwiska i łąki, szczególnie w wyższych położeniach górskich (m.in. na śródleśnych polanach górskich występujących licznie w centralnej części Beskidu Wyspowego i w Paśmie Łososińskim, a także na Kotoniu, Koskowej Górze i w Paśmie Przedbabiogórskim). Natomiast w dolinach rzecznych dominują pola uprawne i zabudowa.

Beskid Wyspowy i Makowski oryginalnie zasiedlali: Kliszczacy (w trójkącie ograniczonym miejscowościami Rabka – Sucha Beskidzka – Myślenice ), Zagórzanie (okolice Mszany), Lachy (okolice Limanowej), Górale Biali (okolice Kamienicy), Babiogórcy (głównie Pasmo Przedbabiogórskie) i Żywczacy (okolice Lachowic). Tradycyjnym sposobem gospodarowania było w tych górach pasterstwo zapoczątkowane przez falę osadnictwa wołoskiego, które osiągnęło swój północno-zachodni skraj w Beskidzie Wyspowym. Pasma te w swej historii były także miejscem działania band zbójnickich, czego śladem są niektóre nazwy lokalne (Grota Zbójnicka na Łopieniu, skała Zbójnicki Stół na Mogielicy). Ten proceder był szczególnie widoczny w XVII i XVIII w. w Pcimiu i okolicach.

W Beskidzie Wyspowym znajduje się siedem rezerwatów przyrody: Luboń Wielki (geologiczny), Mogielica (faunistyczno-ornitologiczny, a także chroniący siedliska leśne i formy geologiczne), Śnieżnica i Kamionna (buczyny), Kostrza (jaworzyna górska), Białowodzka Góra (grądy i buczyny, roślinność naskalna i kserotermiczna) i Zamczysko nad Rabą (krajobrazowy). Ponadto w Beskidzie Wyspowym znajduje się kilkanaście pomników przyrody z najbardziej znaną Jaskinią Zbójecką na Łopieniu, chroniącą jaskinię i nietoperze. W Beskidzie tym znajduje się też 10 specjalnych obszarów ochrony siedlisk (ostoi siedliskowych) należących do sieci Natura 2000:

– Uroczysko Łopień (ostoja chroniąca nietoperze oraz siedliska, takie jak torfowiska i jaskinie),

– Kostrza (tu głównym przedmiotem ochrony jest jaworzyna),

– Luboń Wielki (siedliska naskalne),

– obejmująca południowe stoki Mogielicy  Ostoja Gorczańska,

– ostoje nietoperzy Beskidu Wyspowego,

– Lubogoszcz (jaworzyna),

– Łąki koło Kasiny Wielkiej (łąki trzęślicowe),

– a także 3 ostoje rzeczne, powołane głównie dla ochrony tarlisk ryb: Raba z Mszanką, Łososina oraz fragmenty środkowego Dunajca z dopływami.

W Beskidzie Makowskim jest tylko jeden duży rezerwat przyrody  Las Gościbia – chroniący leśny ekosystem obszaru źródłowego potoku górskiego. Ponadto na terenie Beskidu Makowskiego znajdują się dwa obszary Natura 2000: obszar specjalny ochrony ptaków (obszar ptasi) Babia Góra na zboczach Mędralowej i specjalny obszar ochrony siedlisk Beskid Żywiecki na zboczach Pasma Pewelskiego. Oba położone są na skraju omawianego terenu.

W Beskidzie Wyspowym nie powołano żadnego ptasiego obszaru Natura 2000, chociaż jest tu ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym (IBA – Important Bird Area).

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Wyspowy i Makowski”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autorzy: Łukasz Kajtoch, Marcin Matysek

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież