OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Żywiecki i Kotlina Żywiecka

Beskid Żywiecki i Kotlina Żywiecka - zabytki kultury

19.11.2013
Jezioro Żywieckie Jezioro Żywieckie Tomasz Wilk

W miejscowościach położonych na terenie Beskidu Żywieckiego i Kotliny Żywieckiej zachowały się liczne zabytki kultury materialnej. Najwięcej z nich mieści się w Żywcu, którego układ urbanistyczny pochodzi z XV–XIX w. Na Górze Grojec znajdują się pozostałości ruin zamku zbójnickiego. Natomiast w samym mieście istnieje stary zamek, którego historia sięga XIV w., oraz znacznie młodszy zespół pałacowy z XIX w. wraz z parkiem pochodzącym z początku XVIII w. W Żywcu zachowało się kilka kościołów, z których najstarsze są: kościół pw. Świętego Krzyża (XIV w.) oraz kościół parafialny pw. Narodzenia NMP (XV w.).


Zabytki sakralne są obecne niemal w każdej z mniejszych miejscowości Żywiecczyzny. Do najcenniejszych należą: kościół pw. św. Katarzyny w Cięcinie (1542 r.), drewniany kościół parafialny pw. św. Andrzeja w Gilowicach (XVI w.), kościół pw. św. Mikołaja (1756 r.) oraz drewniana kaplica pw. Serca Jezusowego (1757 r.) w Rachwałdzie, kościół pw. św. Wojciecha w Jeleśni (1693 r.), kaplica pw. św. Marii Magdaleny w Milówce (1857 r.), kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca w Rajczy (1886 r.) oraz kapliczka przydrożna w Ujsołach (XVIII w.). Poza zabytkami kultury sakralnej warte uwagi są: drewniana karczma z 1774 r. w Jeleśni, chałupa z 1793 r. w Milówce, zespół pałacowy z około 1800 r. w Rajczy oraz zespół leśniczówki z 1853 r. i pozostałości huty szkła z XVIII/XIX w. w Złatnej.

Wschodnia, granicząca z Orawą, część Beskidu Żywieckiego również posiada liczne zabytki kultury. W Zubrzycy Górnej zlokalizowany jest Orawski Park Etnograficzny, w którym mieści się skansen budownictwa regionalnego. Centralnym obiektem jest pochodzący z XVII w. dwór Moniaków – pierwszych sołtysów Zubrzycy – wraz z budynkami gospodarczymi. W skansenie znajduje się łącznie około 40 obiektów charakterystycznych dla Orawy. Do najcenniejszych zabytków sakralnych Orawy należą ponadto: drewniany kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela z XVII w. w Orawce, kościół parafialny pw. św. Marcina z 1767 r. w Podwilku oraz kościół parafialny pw. św. Łukasza Ewangelisty z 1762 r. w Lipnicy Wielkiej. Warte odwiedzenia są również cmentarz przykościelny w Lipnicy Wielkiej, który istnieje od co najmniej 1627 r., oraz jedyny na Orawie cmentarz żydowski w Podwilku. Ponadto, w krajobrazie Orawy charakterystyczne są drewniane dzwonnice z dzwonkiem loretańskim, których używano zgodnie z ludowymi wierzeniami do odpędzania burz i gradowych nawałnic. Można je spotkać w Lipnicy Małej i Wielkiej oraz w Zubrzycy Dolnej i Górnej. Poza zabytkami kultury sakralnej warta uwagi jest pochodząca z XVIII w. farbiarnia w Orawce.

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Żywiecki i Kotlina Żywiecka”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Michał Ciach

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież