OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Beskid Żywiecki i Kotlina Żywiecka

Beskid Żywiecki i Kotlina Żywiecka - opis regionu

19.11.2013
Babia Góra Babia Góra Bogusław Czerwiński

Beskid Żywiecki należy do najcenniejszych przyrodniczo i najpiękniejszych krajobrazowo obszarów w polskich Karpatach. Kopulaste grzbiety górskie, których wysokości przewyższają 1300 m n.p.m., poprzecinane są gęstą siecią głębokich dolin potoków. U podnóża Beskidu Żywieckiego rozpościera się Kotlina Żywiecka, znacznie zaludniona, z licznymi miejscowościami i mozaiką terenów rolniczych.

Beskid Żywiecki położony jest w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich i należy do Beskidów Zachodnich. W skład pasma wchodzą dwie izolowane części – łączące się ze sobą na terenie Słowacji. Pierwszą z nich, zachodnią, stanowi właściwy Beskid Żywiecki – składający się z grupy Pilska oraz grupy Wielkiej Raczy, natomiast w skład drugiej, wschodniej części wchodzą: Beskid Orawsko-Podhalański, Działy Orawskie oraz Pasmo Babiogórskie, do którego zaliczamy masyw Babiej Góry oraz Pasmo Policy. Beskid Żywiecki stanowi drugie po Tatrach najwyższe pasmo górskie w Polsce. Do najwyższych, dominujących jednocześnie w krajobrazie, szczytów należą Diablak (1725 m n.p.m.), Pilsko (1557 m n.p.m.), Polica (1369 m n.p.m.) oraz Wielka Racza (1236 m n.p.m.). Od północnego zachodu z Beskidem Żywieckim graniczy Kotlina Żywiecka – rozległe śródgórskie obniżenie terenu, przez które przepływa jedna z największych rzek mających swe źródła na terenie Beskidu Żywieckiego – Soła. Kotlina ma powierzchnię około 320 km kw., a jej dno leży na wysokości 340–500 m n.p.m. Teren jest stosunkowo płaski – niskie i szerokie grzbiety przecina sieć licznych dolinek potoków. W północnej części kotliny znajduje się, wybudowany na Sole, rozległy zbiornik zaporowy – tzw. Jezioro Żywieckie.

 

 

Omawiany region charakteryzuje się zróżnicowaną strukturą użytkowania gruntów. Pasmo Babiogórskie wraz z Policą wyróżnia bardzo duża lesistość. Tereny rolnicze występują tu jedynie w niższych położeniach górskich, mając zwykle niewielką powierzchnię. Jedynie wzdłuż Skawicy – rzeki otaczającej pasmo od północy – tereny otwarte są nieco bardziej rozpowszechnione. We właściwym Beskidzie Żywieckim lasy również są wyraźnie dominującą formą pokrycia terenu. Jednak powierzchnia terenów otwartych – łąk, pastwisk i gruntów ornych – jest wyraźnie większa niż w przypadku Pasma Babiogórskiego. Znajdują się one w niższych położeniach górskich – zwykle wzdłuż rzek i potoków, tworząc mozaikę krajobrazu rolniczego. Ponadto, tereny otwarte, w postaci różnej wielkości polan i hal rozsianych na terenach leśnych niemal całego Beskidu Żywieckiego, sięgają najwyższych szczytów.

Obszar Beskidu Orawsko-Podhalańskiego oraz Działów Orawskich jest zupełnie odmienny od wcześniej wymienionych pasm. Dominują tu tereny rolnicze – łąk i pastwisk, poprzecinanych niewielkimi i silnie rozdrobnionymi laskami oraz licznymi miejscowościami, ciągnącymi się wzdłuż dolin potoków. W Kotlinie Żywieckiej również przeważa krajobraz otwarty, w tym przypadku jednak daleko silniej przekształcony w wyniku działalności człowieka. Znaczny udział mają tutaj grunty orne, brakuje niemal zupełnie większych obszarów leśnych, a zabudowa przybiera charakter miejski i podmiejski.

Mieszkańcy Beskidu Żywieckiego i Kotliny Żywieckiej są głównie potomkami ludności rolniczej i pasterskiej, osiedlającej się tu w ramach planowych akcji osadniczych prowadzonych przez właścicieli i zarządców tutejszych terenów. Nazewnictwo miejsc i miejscowości bardzo często nawiązuje do specyfiki gospodarki rolnej i pasterskiej. Kultura ludowa, wywodząca się z tradycji pasterskiej, ma wiele cech wspólnych z kulturą właściwą dla niemal całych Karpat.

Najcenniejsze fragmenty Beskidu Żywieckiego chronione są przez Babiogórski Park Narodowy, będący jednocześnie Rezerwatem Biosfery Babia Góra. Występuje tu klasyczny dla terenów górskich piętrowy układ roślinności, od piętra pogórza poprzez regiel dolny, górny oraz piętro kosówki, po piętro alpejskie oraz związane z nim liczne rzadkie i zagrożone gatunki flory i fauny. Utworzono tu także szereg, zwykle niewielkich, rezerwatów przyrody. Są to: Bembeńskie, Butorza, Dziobaki, Gawroniec, Muńcoł, Na Policy, Oszast, Pilsko, Pod Rysianką, Rezerwat na Policy im. prof. Z. Klemensiewicza, Romanka oraz Śrubita. W głównej mierze chronią one najlepiej zachowane fragmenty lasów – wysokogórskie bory świerkowe oraz dolnoreglowe lasy ze świerkiem, jodłą i bukiem. W Kotlinie Żywieckiej znajduje się rezerwat Grapa, chroniący grąd subkontynentalny oraz łęg jesionowy. Jednocześnie większość właściwego Beskidu Żywieckiego, a także niewielka część Kotliny Żywieckiej objęte są Żywieckim Parkiem Krajobrazowym. Ze względu na wysokie walory przyrodnicze znaczna część omawianego regionu weszła w skład europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000. Wyznaczono tu trzy specjalne obszary ochrony siedlisk: Babia Góra, Na Policy i Beskid Żywiecki, a także trzy obszary specjalnej ochrony ptaków: Pasmo Policy, Babia Góra oraz Beskid Żywiecki.

Tekst jest fragmentem rozdziału „Beskid Żywiecki i Kotlina Żywiecka”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Michał Ciach

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież