OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Centralna część Pogórza Środkowobeskidzkiego

Centralna część Pogórza Środkowobeskidzkiego - fauna

13.12.2013
Modraszek telejus Modraszek telejus Aleksandra Pępkowska-Król

Na terenie Pogórza Środkowobeskidzkiego z racji mniejszej lesistości i większego zaludnienia duże ssaki drapieżne występują znacznie mniej licznie niż w pozostałej części Karpat. Nie zmienia to jednak faktu, że wędrując po tutejszych lasach, możemy natknąć się na trop niedźwiedzia, znaleźć rozszarpaną przez rysia sarnę czy zaobserwować watahę wilków.

Znacznie jednak łatwiej wypatrzyć roślinożerców, takich jak częste na tym terenie jelenie czy sarny. Z ssaków występujących na Pogórzu Środkowobeskidzkim należy jeszcze wymienić częste tu lisy, kuny: domowe i leśne, a także gatunki związane ze środowiskiem ziemno-wodnym: bobry i wydry. Nie można również zapomnieć o nietoperzach, ze względu na które utworzono kilka specjalnych obszarów ochrony siedlisk. Dwa z nich – Kościół w Nowosielcach i Kościół w Równem na Pogórzu Bukowskim – powołano ze względu na kolonie rozrodcze nocka dużego. Na pograniczu Pogórza Jasielskiego i Beskidu Niskiego znajduje się obszar Natura 2000 Bednarka utworzony ze względu na kolonię rozrodczą podkowca małego zamieszkującą cerkiew z 1900 r. Oprócz samej cerkwi, obecnie kościoła rzymskokatolickiego, obszar obejmuje również teren żerowisk, przede wszystkim okoliczne lasy (z dwoma siedliskami z załącznika do I dyrektywy siedliskowej – buczyną karpacką i grądem subkontynentalnym). W bezpośrednim sąsiedztwie cerkwi znajdują się zabudowania wsi Bednarka – osady łemkowskiej powstałej w XIV w.

Również awifauna regionu jest niezwykle interesująca. Pokrywające ten teren lasy i pola uprawne tworzą idealne środowisko dla gniazdujących tu i polujących, bardzo częstych zarówno w tym regionie, jak i w całej Polsce, myszołowów czy znacznie rzadszych orlików krzykliwych. Sporadycznie obserwowane są trzmielojady, krogulce, w lasach gniazdują jastrzębie. Co jakiś czas pojawiają się doniesienia o gniazdowaniu tu największej sowy Polski i Europy – puchacza. Powszechnie gniazdują tu nieco mniejsze: puszczyk uralski oraz puszczyk zwyczajny. Na strychach starych kościołów gniazduje płomykówka – gatunek silnie związany ze środowiskiem człowieka. Dość liczny w tutejszych lasach jest również jarząbek. Nie łatwo go zaobserwować, znacznie łatwiej usłyszeć jego charakterystyczny, wysoki gwizd. Na mokrych łąkach w dolinach rzek występuje też rzadki w skali kraju derkacz. Szczególnie wczesną wiosną na polach i łąkach widoczne są czarno-białe czajki, rozpoczynające swoje lęgi już w marcu, których głosy niewątpliwie wyróżniają tę porę roku.

Interesujące są również ptaki związane z dolinami rzek – można tu zaobserwować zimorodki, czaple siwe, bociany białe i czarne. Czaple siwe, bociany białe, czajki i derkacze można spotkać między innymi w obszarze Natura 2000 Łąki nad Młynówką, na terenie Obniżenia Gorlickiego. Doliny rzek zamieszkują też niezbyt tu częste gatunki dzięciołów – zielonosiwy, zielony, średni, czy wreszcie dzięciołek. Najliczniejszy i szeroko rozpowszechniony jest dzięcioł duży – można go spotkać zarówno w lasach, jak i na terenie osiedli ludzkich – w sadach, ogrodach i parkach. Rozpowszechniony w tej części Karpat jest dzięcioł czarny – łatwo go wypatrzyć, a jeszcze łatwiej usłyszeć w tutejszych lasach.

Budzącym najwięcej chyba emocji przedstawicielem gadów jest żmija zygzakowata, na którą można się natknąć na łąkach Pogórza. W ciepły dzień łatwo tu też zaobserwować jaszczurki zwinkę i żyworódkę. Na Pogórzu Środkowobeskidzkim występują również padalec zwyczajny i zaskroniec. Wśród płazów interesującymi gatunkami są: kumak górski, traszka karpacka i grzebieniasta (gatunki z załącznika do II dyrektywy siedliskowej) czy traszka zwyczajna, rzekotka drzewna, ropucha szara i żaby – moczarowa i trawna. W lasach często można się natknąć na salamandrę plamistą – gatunek bardzo charakterystyczny, który dzięki jaskrawym, pomarańczowo-żółtym plamom na czarnym tle jest łatwy do wypatrzenia.

Interesująca jest ichtiofauna zasiedlająca tutejsze rzeki. Częste są tu brzana, świnka i kleń, miejscami również lipień i pstrąg potokowy. W mniejszych ciekach wodnych występują również: strzebla potokowa, brzanka, głowacz pręgopłetwy, piekielnica. Spora część obszarów Natura 2000 obejmuje właśnie doliny rzek. Są to m.in. Dorzecze Górnego Sanu, Rzeka San, Wisłok Środkowy z Dopływami, Wisłoka z Dopływami, Dolna Wisłoka z Dopływami, Jasiołka. W rzekach niektórych z tych obszarów występuje skójka gruboskorupowa, bardzo rzadki małż słodkowodny, zanikający w całej Europie.

Na terenie łąkowych obszarów Natura 2000 w okolicy Krosna (Łąki nad Wojkówką i Łąki w Komborni) można napotkać bardzo interesujące gatunki motyli: modraszki – telejusa i nausitousa oraz czerwończyka nieparka. Rośliną żywicielską gąsienic modraszków jest występujący na tych łąkach krwiściąg lekarski. Kolejnym ciekawym gatunkiem motyla jest umieszczony w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt” krasopani hera, związany z wilgotnymi ziołoroślami. Kluczowa dla ochrony tego gatunku na Podkarpaciu populacja występuje na terenie obszaru Las nad Braciejową. Między innymi w tej ostoi, a także w obszarze Patria nad Odrzechową na Pogórzu Bukowskim można spotkać także dwa chrząszcze związane z martwym drewnem: biegacza urozmaiconego i zgniotka cynobrowego. Starych, dziuplastych drzew wymaga również występująca tu pachnica dębowa, gatunek z „Polskiej czerwonej księgi zwierząt”.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Centralna część Pogórza Środkowobeskidzkiego”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autorka: Katarzyna Śnigórska

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież