OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Gorce

„Naprzeciw Tatr, między doliną nowotarską a wężowatą kotliną Raby, wspięło się gniazdo dzikich Gorców. Od romantycznych Pienin odciął je wartki kamienicki Potok, a od spiskiej krainy odgraniczył je falami bystry Dunajec. Samotnie stoją nad wzgórzami. A wyżej jeszcze nosi głowę ociec ich rodu, zasępiony Turbacz”. Tak opisuje Gorce syn tej ziemi Władysław Orkan w powieści „W Roztokach”, która sławi walory przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe tych gór.

Na przestrzeni wieków gorczańskie lasy były w różnym stopniu eksploatowane przez człowieka. Mimo to duża ich część odznacza się naturalnym składem gatunkowym i układem przestrzennym z typowymi dla Karpat, dobrze wykształconymi piętrami klimatyczno-roślinnymi: reglem dolnym i górnym. W niedostępnych dolinach i na stromych zboczach lasy zachowały tu niemal pierwotny charakter. Dlatego Gorczański Park Narodowy chroni obecnie najcenniejsze fragmenty Puszczy Karpackiej, która rozciągała się niegdyś wzdłuż całych Karpat Zachodnich.

Fauna Gorców ma typowo zachodniokarpacki charakter. Liczne są gatunki górskie, które swoich przedstawicieli mają w obrębie wielu grup. Jak do tej pory niewiele stwierdzono gatunków wysokogórskich. Gorce nie doczekały się własnych endemitów, ale występuje tutaj dość liczna grupa endemitów ogólnokarpackich i subendemitów.

Gorce stanowiły niegdyś drugi po Tatrach ośrodek pasterstwa w polskiej części Karpat. W latach 20. funkcjonowało na tym terenie blisko 50 bacówek i pasło się nawet ponad 10 tysięcy owiec. Wędrując po Gorcach, w wielu miejscach nadal spotyka się ślady pasterstwa, np. szałasy, a gdzieniegdzie trafiają się również czynne bacówki i stadka owiec. Jedna z nich znajduje się na Hali Wzorowej, gdzie od 2003 r. z inicjatywy Gorczańskiego Parku Narodowego prowadzony jest kulturowy wypas. Można tu zobaczyć, jak wygląda życie w szałasie pasterskim i zakupić tradycyjne wyroby: oscypki, żentycę albo bundz.