OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Gorce

Gorce - zabytki kultury

20.11.2013
Dwór Tetmajerów w Łopusznej Dwór Tetmajerów w Łopusznej Tomasz Wilk

Gorce stanowiły niegdyś drugi po Tatrach ośrodek pasterstwa w polskiej części Karpat. W latach 20. funkcjonowało na tym terenie blisko 50 bacówek i pasło się nawet ponad 10 tysięcy owiec. Wędrując po Gorcach, w wielu miejscach nadal spotyka się ślady pasterstwa, np. szałasy, a gdzieniegdzie trafiają się również czynne bacówki i stadka owiec. Jedna z nich znajduje się na Hali Wzorowej, gdzie od 2003 r. z inicjatywy Gorczańskiego Parku Narodowego prowadzony jest kulturowy wypas. Można tu zobaczyć, jak wygląda życie w szałasie pasterskim i zakupić tradycyjne wyroby: oscypki, żentycę albo bundz.

Działania wojenne września 1939 r. w zasadzie ominęły Gorce, ale w późniejszych latach drugiej wojny światowej góry te były schronieniem dla działających w regionie oddziałów partyzanckich. Gorce skrywają różne ślady z tego okresu. I tak, w rejonie przełęczy Pańska Przehybka znajdują się szczątki amerykańskiego samolotu bombowego B-24 Liberator, który rozbił się w 1944 r. podczas pełnienia misji. Znajduje się tu punkt jednej ze ścieżek edukacyjnych. Działania partyzanckie w Gorcach są również głównym tematem innej ścieżki edukacyjnej: „Partyzancką ścieżką na Turbacz”.

W miejscowościach leżących w dolinach i u podnóży Gorców można jeszcze zobaczyć tradycyjne budownictwo wiejskie, a także zabytkowe drewniane kościółki. Do najstarszych świątyń należą pochodzące z przełomu XV i XVI wieku kościoły św. Marcina w Grywałdzie, Świętej Trójcy w Łopusznej, św. Michała Archanioła w Dębnie. Warto również odwiedzić kościółek cmentarny św. Anny w Nowym Targu, kościół św. Krzyża na Górze Piątkowej i kościół św. Magdaleny w Rabce, w którym obecnie znajduje się muzeum regionalne. Sporo jest także w regionie pięknych, często wiekowych kapliczek. Jedną z nich jest słynna Bulandowa kapliczka z 1904 r. znajdująca się na Jaworzynie Kamienickiej w Gorczańskim Parku Narodowym.

W Łopusznej warto odwiedzić m.in. Dwór Tetmajerów z XVIII w. (filia Muzeum Tatrzańskiego) oraz miejsca związane z osobą ks. prof. Józefa Tischnera. Zabytkowe dwory znajdują się również w Kamienicy, Rabie Wyżnej i Tylmanowej. Na terenie Poręby Wielkiej zwiedzimy m.in. pozostałości zabudowań dworskich i zabytkowy park Wodzickich, a o przyrodzie i historii tego terenu dowiemy się, spacerując ścieżką edukacyjną. W przysiółku Zagronie koło Koninek stoi dom Władysława Orkana, drewniana willa w stylu zakopiańskim z 1906 r. zwana Orkanówką, w której mieści się obecnie muzeum biograficzne pisarza. Obiekt ten znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Gorce”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Paweł Armatys

More in this category: Gorce - fauna »

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież