OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Gorce

Gorce - fauna

20.11.2013
Głuszec Głuszec Grzegorz Leśniewski

Fauna Gorców ma typowo zachodniokarpacki charakter. Liczne są gatunki górskie, które swoich przedstawicieli mają w obrębie wielu grup. Jak do tej pory niewiele stwierdzono gatunków wysokogórskich. Gorce nie doczekały się własnych endemitów, ale występuje tutaj dość liczna grupa endemitów ogólnokarpackich i subendemitów.

Ssaki

W Gorcach stwierdzono ponad 50 gatunków ssaków. Wśród parzystokopytnych najliczniejszy jest jeleń. W wyższych partiach gór, na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego, odbywa się rykowisko, którego odgłosy rozchodzą się po lesie we wrześniu i październiku. Sarna jest częściej spotykana w niższych położeniach. W ostatnich latach odbudowała się również populacja dzika, a ślady jego buchtowania często spotyka się na polanach. Warto również wspomnieć o żubrze, który obecnie w Gorcach nie występuje, ale w latach 50. prowadzono tutaj hodowlę tego gatunku. W dolinie Łopusznej na powierzchni 100 ha utworzono wtedy Gorczański Rezerwat Żubra, do którego sprowadzono siedem osobników linii białowiesko-kaukaskiej. Niestety po trzech latach eksperymentu wszystkie żubry padły na pryszczycę.

Gorczańskie lasy są ważną ostoją dla dużych drapieżników, głównie wilka i rysia. Trudno je zobaczyć, ale ślady ich obecności w postaci tropów i odchodów nierzadko można spotkać nawet na szlakach turystycznych. Na terenie Gorców sporadycznie pojawia się również niedźwiedź. Stwierdzono nawet przypadki jego gawrowania. Gorce są bardzo istotną częścią głównego korytarza migracyjnego biegnącego wzdłuż Karpat, w obrębie którego stanowią tzw. obszar węzłowy, czyli obszar o dobrze zachowanych siedliskach, gdzie szereg gatunków ma odpowiednie warunki do stałego bytowania.

Na całym obszarze w pobliżu cieków wodnych bytuje wydra. Coraz liczniej pojawiają się też bobry, szczególnie w dolnym biegu rzek. Wśród nietoperzy na uwagę zasługują dwa gatunki mroczków: posrebrzany i pozłocisty, figurujące w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”, oraz rzadkie i zagrożone: nocek łydkowłosy i podkowiec mały. Stwierdzono także dwa gatunki z załącznika II dyrektywy siedliskowej: podkowca małego i nocka dużego.

Ptaki

Na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego i jego otuliny stwierdzono blisko 140 gatunków ptaków, w tym 19 z załącznika I dyrektywy ptasiej. Przeważająca część to gatunki związane z lasami i zadrzewieniami. Sporą grupę stanowią drobne ptaki wróblowate pospolite w lasach reglowych, takie jak: zięba, rudzik, sosnówka, strzyżyk, śpiewak, kowalik, pierwiosnek, pokrzewka czarnołbista. W drzewostanach iglastych i mieszanych spotyka się mysikrólika i zniczka. Te dwa bliźniacze gatunki są najmniejszymi ptakami występującymi w Europie. Ważą po niespełna 6 g. Na liście gorczańskiej awifauny znajdują się również wszystkie krajowe gatunki muchołówek.

Szczególnie cennym gatunkiem jest głuszec, zamieszkujący górnoreglowe bory świerkowe. Gorce są jego ważną ostoją w Karpatach. Innym przedstawicielem kuraków leśnych jest jarząbek, który preferuje lasy iglaste i mieszane o zróżnicowanej strukturze. Dość często można go spotkać w pobliżu szlaków i dróg leśnych. Natomiast gnieżdżący się niegdyś na szczytowych polanach cietrzew, w ostatnich latach pojawia się tylko sporadycznie.

Gorczańskie lasy o naturalnym charakterze z pozostawionymi martwymi drzewami to idealne siedliska dla dzięciołów. Najczęściej spotyka się dzięcioła dużego. Wysokopienne bory i lasy mieszane zamieszkuje dzięcioł czarny, który zaznacza swoją obecność donośnym głosem. Rzadki dzięcioł trójpalczasty związany jest głównie z borami świerkowymi. Podstawowym elementem jego diety są larwy i poczwarki korników. Innym gatunkiem mocno związanym z obecnością martwego drewna jest dzięcioł białogrzbiety, który jednak preferuje stare buczyny. Na terenie Gorców występują też inne gatunki dzięciołów, związane bardziej ze strefą pogórza: dzięcioł zielonosiwy, zielony i średni, a także dzięciołek i krętogłów. Dziuple pozostawiane przez dzięcioły chętnie zasiedlają inne dziuplaki, np. siniak, kowalik, pleszka, sikory. Z takich lokali korzystają również dwie najmniejsze sowy: włochatka i sóweczka. W jednych dziuplach zakładają gniazda, w innych tworzą sobie spiżarnie, gdzie gromadzą nadmiar złapanych ofiar. Obydwa te gatunki są związane z borami, w przeciwieństwie do puszczyków: uralskiego i zwyczajnego, które zazwyczaj wybierają lasy liściaste i mieszane regla dolnego. W Gorcach gnieździ się również uszatka oraz największa nasza sowa – puchacz, którego rewiry znajdują się zarówno w masywie Turbacza, jak i w paśmie Lubania.

Mozaika lasów, pól i łąk stwarza odpowiednie warunki bytowania dla ptaków szponiastych. Oprócz pospolitych gatunków, tj. myszołowa, pustułki, jastrzębia, krogulca, swoje rewiry mają również znacznie rzadsze: kobuz, trzmielojad, orlik krzykliwy oraz orzeł przedni. Na polanach reglowych spotyka się gatunki związane z terenami otwartymi, np. pokląskwę, białorzytkę, derkacza, a także świergotki: drzewnego, łąkowego oraz siwerniaka. Ten ostatni zajmuje głównie polany szczytowe. Ważnym elementem awifauny Gorców są gatunki związane z ciekami wodnymi. Dość często spotyka się pluszcza, pliszkę górską i siwą, a także żerującego bociana czarnego. W dolnych odcinkach rzek stwierdzano m.in. zimorodka, brodźca piskliwego, sieweczkę rzeczną, czaplę siwą, nurogęś, krzyżówkę, dziwonię. W strefie pogórza występuje szereg gatunków związanych z krajobrazem rolniczym, tzn. mozaiką pól uprawnych, łąk i pastwisk, zadrzewień śródpolnych, osiedli ludzkich i dolin rzecznych. Wielu z nich (około 30 gatunków) nie spotyka się w wyższych partiach gór, np. bociana białego, gawrona, kawki, sroki, makolągwy, szczygła, szpaka, zaganiacza, kulczyka, dzwońca, trznadla, potrzeszcza, mazurka, wróbla, dymówki, oknówki, a także przepiórki, kuropatwy i bażanta.

Gady, płazy i ryby

Spośród gadów występują w Gorcach trzy gatunki jaszczurek: padalec, jaszczurka żyworodna i zwinka (w niższych położeniach), oraz węże: żmija zygzakowata (trzy odmiany barwne), zaskroniec i gniewosz plamisty. Płazy są reprezentowane przez 10 gatunków: kumaka górskiego, żabę trawną i wodną, ropuchę szarą i zieloną, cztery gatunki traszek oraz salamandrę często spotykaną na gorczańskich szlakach szczególnie w pochmurne, deszczowe dni.

W rzekach (łącznie z Dunajcem) żyje około 20 gatunków ryb, natomiast w górnych odcinkach potoków, na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego, występują tylko głowacz pręgopłetwy i pstrąg potokowy.

Bezkręgowce

Bezkręgowce są najliczniejszą i najbardziej zróżnicowaną grupą, nadal słabo poznaną. Stwierdzono wśród nich sporo gatunków górskich, endemitów karpackich, a nawet nowe gatunki dla Polski.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Gorce”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Paweł Armatys

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież