OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Pieniny

Pieniny - fauna

16.12.2013
Sokół wędrowny Sokół wędrowny Grzegorz Leśniewski

Dużą różnorodność przyrodniczą Pienin odzwierciedla fauna tego terenu z ponad 7000 gatunków.

Ssaki

Spośród ssaków występujących na terenie Pienin, a istotnych dla obszarów Natura 2000, warto wspomnieć o podkowcu małym. Ten niewielki nietoperz wykorzystuje do rozrodu strychy dużych budynków, a żeruje na terenach stanowiących mozaikę zadrzewień i obszarów niezalesionych. Dla jego ochrony zostały utworzone obszary Natura 2000 w Małych Pieninach i Niedzicy. Duże drapieżniki reprezentuje ryś, wilk oraz najrzadziej notowany niedźwiedź.

Ptaki

Jedną z bardziej interesujących gromad wśród kręgowców występujących w Pieninach są ptaki. W zależności od wymagań siedliskowych awifaunę tego terenu można podzielić na kilka grup. Najliczniej reprezentowane są ptaki terenów leśnych, spośród których najczęstsze to pospolite gatunki ptaków śpiewających. Zdecydowanie rzadsze są dzięcioły, a wśród nich: trójpalczasty, białogrzbiety i zielonosiwy. Dzięcioł trójpalczasty, który występuje głównie w lasach świerkowych, w Pieninach spotykany jest przede wszystkim w lasach jodłowych i jodłowo-bukowych. Najczęściej pojawia się na terenach objętych ochroną, gdzie drzewostany wyłączone z użytkowania zawierają spory udział martwego drewna. Sowy terenów leśnych reprezentuje liczny puszczyk zwyczajny i rzadziej spotykany puszczyk uralski, włochatka oraz sóweczka. Na obrzeżach większych kompleksów leśnych można spotkać często trudną do wykrycia uszatkę. Wiosną, w lasach bukowych rozbrzmiewają głosy siniaka, muchołówki białoszyjej i rzadszej muchołówki małej. W lasach iglastych odzywają się krzyżodziób świerkowy, czubatka, gil oraz najmniejsi przedstawiciele naszej awifauny, często notowany mysikrólik i rzadziej występujący zniczek. Tereny leśne stanowią miejsce gniazdowania orlika krzykliwego, trzmielojada i orła przedniego. Gatunki te potrzebują otwartych terenów żerowiskowych, których w Pieninach jest pod dostatkiem. Spośród ptaków szponiastych na uwagę zasługuje jeszcze nielicznie lęgowy kobuz. Do dużych ptaków gnieżdżących się w lasach należy także bocian czarny, który często żeruje w Dunajcu, nie przejmując się przepływającymi w odległości kilku metrów łodziami pełnymi turystów.

Duża różnorodność awifauny charakteryzuje pola uprawne, łąki i pastwiska. W tego typu siedliskach swoje miejsca żerowiskowe ma spora grupa ptaków przystępujących do lęgów w lasach, np. wspominany już orlik krzykliwy. Gatunki typowe, które kojarzą się z terenami otwartymi, to przede wszystkim dzierzba gąsiorek, skowronek i pokląskwa. Dzierzby reprezentowane są również przez rzadziej notowanego srokosza. Na polach można spotkać nawołujące przepiórki oraz coraz rzadsze kuropatwy. Wyżej położone polany stanowią doskonałe miejsce na toki nielicznych cietrzewi, natomiast łąki i pola w niższych położeniach są ostoją derkacza. Gatunek ten od kilku lat jest monitorowany w Pieninach Właściwych, gdzie jego najliczniejsze stanowiska skupiają się w dolinie Dunajca i Krośnicy. Na obrzeżach lasów lub w pobliżu śródpolnych zadrzewień można spotkać świergotka drzewnego. Kępy krzewów stanowią miejsce lęgowe wielu gatunków ptaków śpiewających, z nieliczną pokrzewką jarzębatą i dziwonią.

Ściany skalne to siedlisko pomurnika, obserwowanego w ostatnich latach głównie w okresie jesienno-zimowym. Trudno obecnie określić, czy jest gatunkiem lęgowym, czy tylko zalatuje z pobliskich Tatr. Jeszcze rzadziej notowany jest nagórnik i wydaje się, że już od lat nie lęgnie się w polskich górach. W trudno dostępnych miejscach, na półkach skalnych gniazda zakłada sokół wędrowny, pustułka i puchacz. Populacja puchacza – największej europejskiej sowy – liczy w Pieninach Właściwych 5–6 par, notowana jest również w Spiskich i Małych Pieninach. Na skałach do lęgów przystępuje kruk, ale część pienińskiej populacji tego gatunku buduje gniazda również na wysokich drzewach.

Siedliska wodne to rzeka Dunajec z żwirowiskami i zaroślami nadbrzeżnymi oraz zasilające ją górskie potoki. Do najliczniejszych gatunków występujących w tym biotopie należy pliszka górska. Z kamienistymi brzegami i wyspami związany jest brodziec piskliwy, dość często obserwowany w okresie lęgowym. Ciekawych wrażeń dostarczają śpiewające w zimowej scenerii pluszcze. Najliczniejszym reprezentantem awifauny Dunajca i większych potoków jest krzyżówka. W ostatnich latach znacznie wzrosła też liczebność nurogęsi, duże zgrupowania tego gatunku można spotkać w okresie jesienno-zimowym. Nad Dunajcem żerują również czaple siwe, kormorany i mewy białogłowe. W związku z wybudowaniem zbiorników zaporowych zgrupowanie ptaków wodnych-błotnych ulega w Pieninach znacznym przemianom pod względem liczebności i składu gatunkowego. Oprócz ptaków pospolitych, jak wspomniana już wcześniej krzyżówka, coraz częściej pojawiają się gatunki dotychczas rzadko albo w ogóle nienotowane. Na zbiorniku coraz częściej spotykane są gągoły, bielaczki, uhle, ogorzałki oraz liczne perkozy dwuczube i rzadsze rdzawoszyje. W marcu 2009 r. na Dunajcu w Krościenku obserwowano po raz pierwszy markaczkę, a podczas kolejnej zimy pojawiły się kormorany małe. W związku z wybudowaniem zapory, Dunajec rzadko pokrywa się lodem, stwarzając tym samym dogodne warunki do zimowania ptaków. Regularnie zimują tu łabędzie nieme, jeszcze nie tak dawno prawie w ogóle w Pieninach nieobserwowane.

W pienińskich miejscowościach występują typowe gatunki synantropijne, takie jak dymówka, bocian biały, wróbel, kawka, sierpówka czy szpak. Warto tutaj wspomnieć o licznej kolonii lęgowej oknówki na betonowej konstrukcji mostu w Krościenku nad Dunajcem oraz o jerzykach obserwowanych na zamku w Niedzicy.

Bezkręgowce

Dominującą grupą zwierząt w Pieninach są bezkręgowce, z wieloma rzadkimi i zagrożonymi gatunkami. Dużą część spośród nich stanowią owady, których wyjątkowym przedstawicielem jest motyl niepylak apollo. Gatunek ten jeszcze ćwierć wieku temu znajdował się na granicy wymarcia, ale dzięki podjętym działaniom ochronnym stał się żywym symbolem Pienin. Jego główne stanowiska znajdują się w Pieninach Właściwych w granicach Pienińskiego Parku Narodowego, gdzie preferuje południowe, otwarte, dobrze nasłonecznione stoki z murawami kserotermicznymi i piargami. W polskich Karpatach poza Pieninami występuje tylko w Tatrach, gdzie w ostatnich latach obserwowano pojedyncze osobniki. Drugim ciekawym i rzadkim przedstawicielem motyli jest krasopani hera, gatunek priorytetowy, do którego ochrony przykłada się w Unii Europejskiej szczególną uwagę.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału Pieniny”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autorzy: Bogusław Kozik i Joanna Kozik

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież