OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Pogórze Rożnowskie i Ciężkowickie

Pogórze Rożnowskie i Ciężkowickie - fauna

20.11.2013
Pluszcz Pluszcz Mateusz Matysiak

Do największych zwierząt zamieszkujących opisywane pogórza zaliczamy ssaki parzystokopytne: dzika, jelenia i sarnę. W odróżnieniu od terenów górskich nie ma tutaj dużych drapieżników. Oprócz wydry i bobra, spośród gatunków zamieszczonych w załączniku II do dyrektywy siedliskowej, wymienić należy przede wszystkim podkowca małego i nocka dużego.

Dla ochrony kolonii rozrodczych i zimowiska tych nietoperzy wyznaczono obszar siedliskowy Natura 2000 – Ostoje Nietoperzy okolic Bukowca składający się z czterech enklaw: Kościół w Bobowej, Kościół w Bruśniku, Kościół w Paleśnicy oraz Bukowiec (kolonia rozrodcza w kościele w Bukowcu i zimowisko w jaskini szczelinowej Diabla Dziura). Warto podkreślić, iż jest to jeden z trzech obszarów kluczowych dla ochrony podkowca małego w kraju. Wśród pozostałych występujących na pogórzach chronionych ssaków na uwagę zasługują m.in. dwa gatunki gryzoni: popielica oraz orzesznica, a także owadożerny, prowadzący ziemno-wodny tryb życia, rzęsorek rzeczek.

Awifauna lęgowa Pogórzy Rożnowskiego i Ciężkowickiego nigdy nie doczekała się kompleksowych badań. Brak nawet danych na temat bogactwa gatunkowego tych terenów. Ogólne opracowania przyrodnicze, nieliczne artykuły (raczej starszej daty) oraz niepublikowane obserwacje ornitologów pozwalają wysnuć wniosek, iż omawiany obszar pod względem spotykanych tutaj gatunków ptaków, w części północnej tylko nieznacznie różni się od sąsiedniego Pogórza Wiśnickiego, natomiast na południu mocniej nawiązuje do Beskidu Niskiego. Wśród gatunków leśnych oprócz m.in. jarząbka, słonki, dzięciołów: czarnego, zielonosiwego i średniego, siniaka, puszczyka uralskiego, trzmielojada, muchołówki małej i białoszyjej, znajdziemy również włochatkę i puchacza (stwierdzone jedynie na pojedynczych stanowiskach w paśmie Brzanki), dzięcioła białogrzbietego, dzięcioła trójpalczastego, kanię czarną (dawniej podawaną jako lęgowa z doliny Dunajca), orlika krzykliwego (stwierdzonego na Pogórzu Rożnowskim w 2012 r., ale bez dowodów lęgowości) oraz bielika (być może lęgowego w rejonie Jeziora Rożnowskiego). W grupie ptaków terenów otwartych i półotwartych liczne są: trznadel, cierniówka, skowronek, gąsiorek. Wysokie zagęszczenia na pastwiskach i łąkach osiągają derkacz i przepiórka. Obecność ptaków wodnych jest związana z dolinami rzek (głównie Dunajca), a przede wszystkim z istnieniem jezior Czchowskiego i Rożnowskiego. Bytuje tu kilkanaście gatunków lęgowych związanych z naturalnymi korytami cieków wodnych: pluszcz, pliszka górska, zimorodek, brodziec piskliwy, nurogęś, sieweczka rzeczna, rybitwa rzeczna, brzegówka. Na wymienienie zasługują żołna gnieżdżąca się efemerycznie w dolinie Dunajca, a także rybitwa białoczelna oraz mewy siwa i białogłowa lęgowe na Dunajcu i zbiornikach zaporowych. W nadrzecznych lasach występują ponadto remizy, dziwonie oraz bociany czarne i czaple siwe. Podmokłe cofki jezior Czchowskiego i Rożnowskiego zasiedlają nielicznie ptaki związane z mokradłami i łozowiskami, np. podróżniczek, wodnik oraz być może lęgowe żurawie. Zbiorniki zaporowe są również ważnymi miejscami dla ptaków wodnych podczas migracji i zimowania. W zabudowie wiejskiej spotkamy m.in. bociana białego oraz obecnego u nas od niedawna dzięcioła białoszyjego (pierwsze przypadki gniazdowania w Polsce odnotowano w 1979 r.).

Na opisywanych pogórzach występuje co najmniej pięć gatunków gadów (zaskroniec zwyczajny, żmija zygzakowata, padalec zwyczajny, jaszczurka zwinka i żyworodna) oraz około dziesięć gatunków płazów, z gatunkami charakterystycznymi zarówno dla obszarów niżowych (kumak nizinny, rzekotka drzewna, traszka grzebieniasta), jak i górskich (salamandra plamista, kumak górski, traszka karpacka i górska).
Rzeki zasiedla ponad 25 gatunków ryb, w tym brzana, kleń, świnka, ukleja, jelec. Ze względu m.in. na obecność minoga rzecznego, łososia, bolenia, głowacza białopłetwego i brzanki, czyli gatunków z załącznika II do dyrektywy siedliskowej, wzdłuż dolin Dunajca, Białej, Wisłoki, Ropy oraz ich niektórych dopływów wyznaczono obszary siedliskowe Natura 2000. W karpackiej części dorzecza Wisły Biała jest uznawana za jedno z najważniejszych tarlisk anadromicznych ryb wędrownych (przemieszczających się w celu odbycia tarła z morza do wód słodkich, np. łosoś). Wiele cieków obejmuje krajowy program restytucji ryb wędrownych. W Dunajcu poniżej Jeziora Czchowskiego widoczny jest wpływ ichtiofauny zbiornika zaporowego. W związku z tym oprócz typowo rzecznych gatunków pojawiają się gatunki związane z wodami stojącymi: leszcz, płoć, karp oraz ryby okoniowate.

Stopień poznania poszczególnych grup bezkręgowców jest mocno zróżnicowany i w większości przypadków niewystarczający. Występujące na tym obszarze bezkręgowce obejmują szereg niezwykłych organizmów od jednokomórkowych pierwotniaków przez słodkowodne gąbki i parzydełkowce, aż po należące do stawonogów owady. Warto zwrócić uwagę m.in. na małża – skójkę gruboskorupową, której niewielka populacja zasiedla Białą. Stosunkowo dobrze zbadana jest fauna chrząszczy. Waloryzacja wykazała obecność 555 gatunków z tej grupy, w tym kilkudziesięciu rzadkich i zagrożonych w skali kraju. Istniejąca na Pogórzach Rożnowskim i Ciężkowickim mozaika siedlisk sprzyja również występowaniu wielu innych grup owadów, m.in. motyli i błonkówek. Do tych ostatnich zaliczamy ważne owady zapylające rośliny: trzmiele (wszystkie gatunki objęte ochroną ścisłą lub częściową) oraz pszczoły samotne. Różne gatunki pszczół samotnych zakładają gniazda w ziemi, preferując miejsca odsłonięte i nasłonecznione – skarpy, nieutwardzone drogi. Gnieżdżą się też w łodygach roślin, drewnie oraz glinianych ścianach budynków, wykazując tym samym ścisły związek z kulturowym krajobrazem wiejskim i zanikającym tradycyjnym drewnianym budownictwem ludowym.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Pogórze Rożnowskie i Ciężkowickie”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autorka: Marta Wantuch

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież