OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Pogórze Zachodniobeskidzkie

Pogórze Zachodniobeskidzkie - opis regionu

14.11.2013
Pogórze Wiśnickie, okolice wsi Łęki. Pogórze Wiśnickie, okolice wsi Łęki. Renata i Marek Kosińscy

Pogórze Zachodniobeskidzkie, w którego skład wchodzą pogórza: Śląskie, Wielickie i Wiśnickie – wyróżnia się bogactwem form przyrody, malowniczymi krajobrazami obejmującymi rozległe panoramy na okoliczne masywy górskie oraz zabytkami kultury. Wyraźny jest tu podział na część wschodnią, o większej wartości przyrodniczej, oraz zachodnią, bardziej interesującą kulturowo. Najcenniejsze siedliska przyrodnicze Pogórza – od leśnych przez kserotermiczne i torfowiskowe po nadrzeczne – są bardzo rozproszone i zajmują niewielkie powierzchnie. Zasiedlane są przez liczne gatunki rzadkich roślin, płazów i ptaków. Z ptaków szczególnie warte wspomnienia są dzięcioły, sowy czy ptaki środowisk nadrzecznych. Bardzo dobrze rozbudowana sieć szlaków i zaplecze turystyczno-kulturalne, a także bliskość dużych miast regionu sprawiają, że Pogórze Zachodniobeskidzkie jest częstym celem krótkich wypraw turystycznych.

W skład Pogórza Zachodniobeskidzkiego wchodzą: Pogórze Śląskie (skrajnie zachodnie), Pogórze Wielickie (centralne) i Pogórze Wiśnickie (wschodnie). Pogórza te rozdzielone są dolinami rzek: Skawy oraz Raby. Region składa się z licznych wzniesień (mających po 350–550 m n.p.m.) i dolin rzecznych. 

Lesistość regionu jest zróżnicowana – bardzo niewielka na Pogórzu Śląskim (około 5 proc.), nieco większa na Pogórzu Wielickim (około 15 proc.) i dość duża na Pogórzu Wiśnickim (około 25 proc.). Lasy tego regionu są dość silnie przekształcone przez człowieka. Mimo to znaleźć tu można fragmenty siedlisk leśnych o dużych walorach przyrodniczych – w starszych klasach wieku o charakterze zbliżonym do naturalnego. Najwięcej takich lasów znajduje się w rezerwatach, czasami także poza nimi (np. wokół przełomu Tarnawki i w Paśmie Szpilówki).

 

 

Tereny otwarte na Pogórzu Zachodniobeskidzkim to głównie pola uprawne, które zajmują większość powierzchni Pogórza Śląskiego i znaczną część Pogórza Wielickiego. Natomiast łąki i pastwiska są szeroko rozpowszechnione głównie na Pogórzu Wiśnickim. Stosunkowo dużą powierzchnię zajmują także różnego typu nieużytki.

Obszar Pogórza Śląskiego w okolicach Cieszyna i Skoczowa zamieszkują pogórscy Wałasi, graniczący z grupą osadniczą Bielska-Białej. Okolice Krakowa, Kalwarii Zebrzydowskiej i Wadowic zamieszkują Krakowiacy zachodni, będący niegóralską grupą etniczną. Tereny położone dalej na wschodzie zamieszkują Krakowiacy wschodni, sięgający na południe po linię Kraków – Bochnia – Tarnów – Brzesko. Grupę pośrednią pomiędzy Krakowiakami a góralami stanowią Lachy. Okolice Myślenic (od Sułkowic po Dobczyce) zamieszkują Lachy myślenickie, natomiast Pogórze Wiśnickie znajduje się częściowo w granicach terenu zasiedlanego przez Lachów szczyrzyckich.

Na Pogórzu Śląskim utworzono kilka rezerwatów przyrody: Zadni Gaj (rezerwat leśny z cisem pospolitym), Skarpa Wiślicka, Morzyk i Kopce (leśne: grądy, buczyny i lasy łęgowe), Las Miejski nad Olzą i Las Miejski nad Pucówką (florystyczne); na Pogórzu Wielickim: Kozie Kąty (leśny: buczyny), Cieszynianka (florystyczny: jaworzyny), a na Pogórzy Wiśnickim: Kamień Grzyb (geologiczny) oraz Bukowiec i Panieńska Góra (florystyczne), a także rezerwat projektowany – Wielka Góra (roślinność kserotermiczna). Na Pogórzu Wiśnickim znajduje się ponadto Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy.

Zlokalizowanych jest tutaj również kilka obszarów specjalnej ochrony siedlisk należących do sieci Natura 2000. Na Pogórzu Śląskim są to: Cieszyńskie Źródła Tufowe (ostoja chroniąca źródliska wapienne), Dolna Soła (siedliska nadrzeczne, ryby, płazy). Na Pogórzu Wielickim w dolinie rzeki Cedron wyznaczono obszar chroniący stanowisko skójki gruboskorupowej. Na Pogórzu Wiśnickim objęto ochroną dolinę rzeki Tarnawki (siedliska nadrzeczne, ryby, płazy) oraz kolonie rozrodcze i żerowiska nietoperzy w Nowym Wiśniczu. Ponadto część Pogórza Śląskiego objęły obszary specjalnej ochrony ptaków Natura 2000: Dolina Górnej Wisły, Dolina Dolnej Soły i Dolina Dolnej Skawy.

 

Tekst jest fragmentem rozdziału „Pogórze Zachodniobeskidzkie”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Łukasz Kajtoch

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież