OTOP
BirdLife
Strona głównaMapa serwisuKontakt
wersja polska wersja angielska

Tatry

Tatry - fauna

16.12.2013
Podróżniczek Podróżniczek Marcin Karetta

Tym, co wyróżnia świat zwierzęcy Tatr, jest duża różnica wysokości na stosunkowo niewielkim obszarze, zmieniające się strefowo i lokalnie warunki klimatyczne, a także szata roślinna. Stwarza to specyficzne warunki do życia, do których tylko nieliczne gatunki zwierząt zdołały się przystosować. Dlatego wraz ze wzrostem wysokości spada ich liczba, przez co każdy gatunek ma wyjątkowe znaczenie dla ochrony różnorodności biologicznej tego obszaru, tym bardziej że większość z nich jest bezcenna w skali Europy. Łącznie na obszarze Tatr występuje około 65 gatunków ssaków, nieco ponad 100 gatunków ptaków lęgowych, 7 gatunków płazów i 4 gadów, 6 gatunków ryb (z czego tylko 4 są rodzime) oraz przynajmniej kilka tysięcy bezkręgowców.

Najbardziej znanymi mieszkańcami Tatr są dwa gatunki ssaków o charakterze alpejskim: kozica i świstak. Oba jako relikty epoki lodowcowej na skutek trwałej izolacji ich środowiska wykształciły odrębne tatrzańskie podgatunki niespotykane w stanie naturalnym w innych masywach górskich. Ponadto obszar ten w przypadku dwóch z kilku występujących tu gatunków gryzoni: darniówki tatrzańskiej i nornika śnieżnego stanowi najważniejszą w Polsce ostoję ich występowania. Pierwszy gatunek zaliczany jest do grupy endemitów zachodniokarpackich, a drugi ma tu jedyne potwierdzone stanowisko występowania. Ich środowiskiem życia są bory świerkowe regla górnego, zarośla kosodrzewiny oraz rumosz skalny w strefie hal. Tatry to również ważna w skali Europy ostoja fauny puszczańskiej z kompletem dużych drapieżników, tj. niedźwiedziem brunatnym, rysiem i wilkiem. Z kolei w tatrzańskich lasach, a przede wszystkim w większości jaskiń można spotkać kilkanaście gatunków nietoperzy podlegających w Polsce ścisłej ochronie.

Z ptaków w Tatrach potwierdzono lęgi wyjątkowo gniazdującego w naszym kraju górskiego gatunku ptaka siewkowego zwanego mornelem. Ponadto w okresie lęgowym bytuje tu niemalże cała krajowa populacja spotykanego w piętrze hal i turni płochacza halnego oraz w środowisku skalnym pomurnika. Charakterystycznym gatunkiem dla leśnych obszarów górskich oraz ich strefy granicznej z piętrem kosodrzewiny jest również drozd obrożny. Innym niezwykle rzadkim przedstawicielem tatrzańskiej awifauny jest orzeł przedni, który należy tu do skrajnie nielicznych gatunków, choć ma on tutaj sprzyjające warunki do gniazdowania na wysokich drzewach czy półkach skalnych. Od wielu lat po polskiej stronie Tatr obserwuje się tylko jedną parę orłów. Nieco częściej spotykany jest sokół wędrowny, którego populacja jako jedna z nielicznych w Polsce nie pochodzi z reintrodukcji i gnieździ się na półkach i w niszach skalnych. Obecnie obserwuje się trzy pary tego gatunku ptaka. Ciekawym, ale bardzo rzadkim gatunkiem widywanym w piętrze kosodrzewiny, w miejscach podmokłych i zatorfionych oraz niedaleko brzegów jezior jest podróżniczek. Ptak ten jest bardziej charakterystyczny dla europejskiej tundry niż obszarów górskich.

Spośród gatunków leśnych warto wspomnieć o puchaczu i sóweczce. Ta pierwsza, największa w naszym kraju sowa preferuje prześwietlone starodrzewia iglaste i liściaste położone na stromych zboczach, często z wystającymi skałami, gdzie może zakładać gniazda. Z kolei niewielka sóweczka jest silnie związana z lasami iglastymi o bujnym podroście. Kolejnymi ptakami związanymi z tatrzańskimi borami świerkowymi są dwa gatunki kuraków leśnych: jarząbek i głuszec. Ten pierwszy gatunek występuje w Tatach licznie, a liczebność drugiego ocenia się tylko na ok. 30–40 osobników. Trzeci ze spotykanych w Tatrach kuraków to cietrzew, który zasiedla teren powyżej górnej granicy lasu, pośród luźnych płatów kosówki lub alpejskich łąk. Z tej grupy ptaków jest on obserwowany najrzadziej.

Skrajne warunki klimatyczne Tatr utrudniają życie lubiącym ciepło płazom i gadom, z których najbardziej ograniczony zasięg ma traszka karpacka uznawana za endemit karpacki. Z kolei w szybko płynących i zimnych wodach górskich najliczniej występuje niewielka ryba zwana głowaczem pręgopłetwym oraz stosunkowo nielicznie pstrąg potokowy.

Spośród bezkręgowców warto wspomnieć o endemicznym dla Karpat chrząszczu – sichrawie karpackiej, która zasiedla bory reglowe oraz zarośla z dużym udziałem starych suchodrzewów, a także o niewielkim skorupiaku skrzelopływce bagiennej będącej reliktem polodowcowym. Skrzelopływka bagienna spotykana była jeszcze do niedawna poza Arktyką w dwóch izolowanych tatrzańskich stawkach, w tym w jednym w Polsce, w strefie piętra kosodrzewiny. Obecnie w Tatrach występuje już tylko na jednym stanowisku – Wyżnim Małym Furkotnym Stawie położonym po stronie słowackiej.

 

Tekst jest fragmentem rozdziałuTatry”
z książki „Przyroda polskich Karpat. Przewodnik krajoznawczy”.
Autor: Łukasz Pęksa

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy Odśwież